Skip to content

Civitas

A.J. Dijkstra, R. de Jager, Th.M.F.M. Koops & H.M.M.G. Philippens

Civitas, Maatschappijleer voor havo en vwo,

Garant Antwerpen/Apeldoorn, tweede herziene druk 2011

Basisboek ISBN 978-90-441-2083-7

Werkboek havo ISBN 978-90-441-2084-4

Werkboek vwo ISBN 978-90-441-2085-1

Docentenhandleiding ISBN 978-90-441-2134-6

Civitas is duidelijk.

De vormgeving is helder, leidt leerlingen niet af met allerlei plaatjes en kleurtjes.

Het boek springt niet van de hak op de tak. Want het gaat om een samenhangende inhoud.

Civitas-leerlingen hebben een grote voorsprong.

Begrippenapparaat

 Er ligt een samenhangend begrippenapparaat onder de methode. Nieuwe begrippen worden daar steeds aan gekoppeld. Als de leerlingen dat eenmaal beheersen,  kunnen ze gemakkelijk maatschappelijke verschijnselen analyseren. Dat begrippenapparaat is in tientallen jaren opgebouwd. De auteur(s) hebben daar namelijk vanaf 1972 (de start  van maatschappijleer) consequent en gestaag aan gewerkt, ze uitgeprobeerd en bijgesneden aan de hand van de ervaringen in de klas. De fase van de losse, onsamenhangende thema’s  is overgeslagen. Er is dus geen tijd verloren.

Opbouw

Opvallend is dat Civitas niet met de deur in huis valt. De methode neemt eerst de tijd om de nodige basiskennis op te bouwen voordat de vier domeinen aan de orde komen. Dat gebeurt in het deel Opbouw. Daar is plaats voor andere noodzakelijke elementen, zoals een eerste verkenning van de kwaliteit die informatie moet hebben. In dat deel wordt ook de beeldtaal ontwikkeld. Bovendien vinden we daar een eerste verkenning in de sociale wetenschappen. Dat maakt het mogelijk de grote politieke en sociale processen zorgvuldig in hun context te behandelen.

Pas daarna worden in een tweede deel de domeinen behandeld. Deze worden niet achteraf aan elkaar gekoppeld, want dat is dan niet meer nodig door het systematische en overzichtelijke eerste deel.

Toepassen

Vanaf het eerste begin helpt Civitas leerlingen de basiskennis en -vaardigheden in de praktijk te oefenen. Zo worden die ingeslepen, een voorwaarde om ze blijvend aan te leren. De Praktische Opdracht is in vijf delen opgesplitst. Naarmate de leerlingen vorderen in de methode, kunnen ze actuele informatie steeds dieper en uitgebreider analyseren. Ze doen dat aan de hand van groeischema’s. Dat zijn schema’s om de informatie uit actuele artikelen te decoderen. In de loop van de cursus worden die steeds verder ingevuld. Deze Praktische Opdracht is precies zo overgenomen door de ontwerpers van de nieuwe Maatschappijwetenschappen. (Over deze PO vindt U op de downloadpagina voor de leraren een Powerpointuitleg en alle formulieren die leerlingen kunnen gebruiken bij hun werk).

Veel leraren die maatschappijwetenschappen geven gebruiken deze ondergrond om efficiënt door de “thema’s” heen te werken. Zij melden steeds weer dat op die manier een grote tijdwinst wordt geboekt.

Systeem van waarden

De grondslag van Civitas wordt gevormd door een ‘systeem van waarden‘ die op een links-rechts-rij zijn gezet aan de hand van mensbeelden. Daarnaast worden ze ook van boven naar beneden gerangschikt. Bovenin staan de seculiere en beneden de typisch confessionele waarden. Zo ontstaat ‘de rechthoek’. Die rechthoek komt steeds opnieuw terug in de methode, waarbij er in ieder deel nieuwe aanvullingen

item2

te vinden zijn. Omdat de traditionele stromingen vrij vaste conglomeraten van waarden koesteren, zijn vervolgens in de rechthoek ideologieën over die waarden  geplaatst. Politieke partijen bevatten weer combinaties van ideologieën. Die worden in een derde laag daaroverheen getekend. De laatste laag wordt gevormd door ‘regeringen van landen”. Civitas behandelt een grote variëteit aan stromingen, in tegenstelling tot andere methoden. Leerlingen leren daardoor veel preciezer maatschappelijke groepen te analyseren en fenomenen als terrorisme te begrijpen. Naast de geijkte stromingen wordt ook aan de hand van recente theorieën aandacht gegeven aan het populisme. Politieke partijen zijn zo precies van elkaar te onderscheiden. SGP en GPV worden niet op een hoop gegooid. Het verschil tussen partijen als PvdA, SP en GroenLinks is helder. De verschillende liberale stromingen komen op die manier ook tot hun recht.

Systemen

Dezelfde ondergrond wordt gebruikt om verschillende politieke systemen te plaatsen. Uniek voor Civitas is dat leerlingen de Nederlandse Parlementaire Democratie, de Verzorgingsstaat (“het poldermodel” zoals die voorlopig nog zal heten) en de Rechtsstaat kunnen vergelijken met de varianten zoals die in andere landen bestaan. In ons vak maatschappijleer moeten leerlingen immers een internationale vergelijking kunnen maken. Vanuit deze basis leert een leerling in het vak maatschappijleer verbanden te zien in de domeinen “politiek” en “sociale economie”. Maar ook het domein “Pluriforme Cultuur” kan vanuit het begrippenapparaat begrepen worden omdat de waarden ook de centrale bouwstenen van culturen zijn. Daarnaast biedt Civitas andere modellen aan. In het vwo-gedeelte bijvoorbeeld worden de verschillende kieswijzers behandeld. De meest bekende, die ook internationaal door miljoenen over de wereld gebruikt wordt, is door een van de auteurs van Civitas ontwikkeld in de jaren 80, later door het IPP overgenomen en geëxporteerd naar andere landen.

Voortdurend nieuw aanbod

Bij de methode is veelsoortig materiaal ontwikkeld. Naast proefwerken in allerlei vorm (schriftelijk en elektronisch) is er ook een Powerpointpresentatie over de rechthoek beschikbaar en een uitleg van de Praktische Opdracht. Op de “Civitas downloadpagina” is veel meer te vinden. Voor alle systeemhoofdstukken zijn er Powerpointpresentaties. Deze pagina zal voortdurend worden aangevuld.  De auteurs ontwikkelen zelf als docent op havo en vwo-scholen steeds nieuw materiaal. De eindtoets kan in de vorm van een ‘wintoets’ digitaal gemaakt worden.

Maatschappijleer en maatschappijwetenschappen

Over enige tijd vindt U daar ook overzichten hoe Civitas maatschappijleer aan de “thema’s” van maatschappijwetenschappen gekoppeld kan worden. Er wordt rekening mee gehouden dat verschillende scholen maatschappijleer in de vierde klas aanbieden en andere dat in de vijfde klas doen.

Werkvormen en tijdsbesparing

In het docentenboek wordt aandacht gegeven aan allerlei werkvormen. Daar zit een ander interessant aspect aan. Maatschappijleer is meestal een twee-uursvak. Dat impliceert dat de leraren wel erg veel klassen les moeten geven. Om die overbelasting tegen te gaan, hebben de auteurs werkvormen ontwikkeld die leraren werk uit handen nemen, doordat leerlingen delen van de stof aan elkaar presenteren. En ook de Praktische Opdracht is zo opgezet dat de leraar geen oneindig nakijkwerk heeft. (Docenthandleiding: ISBN 978-90-441-2134-6)

Terug naar de hoofdpagina met onder andere informatie over gebruikersbijeenkomstenhttps://philippens1.wordpress.com

Bij de auteurs kunt U steeds informatie per e-mail krijgen via het adres: h.philippens@planet.nl.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: